Warmtepompen, 2 min lezen
Hoe werkt een warmtepomp? Helder uitgelegd
Een warmtepomp maakt geen warmte, ze verplaatst warmte. Uit de buitenlucht, ook als het vriest. Per kWh stroom krijg je zo drie tot vijf kWh warmte voor je vloer, je radiatoren of je boiler.
Door Team Helder, gepubliceerd op

Warmte verplaatsen in plaats van maken
Een gasketel of stookolieketel verbrandt brandstof om warmte te maken. Een warmtepomp doet iets anders: ze verplaatst warmte die er al is. Buitenlucht van 5 °C voelt koud aan, maar bevat nog veel warmte-energie. De warmtepomp pakt die op, brengt ze op een hogere temperatuur en geeft ze af aan het water van je verwarming.
Je koelkast doet precies hetzelfde, maar dan omgekeerd: ze haalt warmte uit de koelkast en geeft die af aan je keuken. Voel maar eens aan de achterkant.
Zo haalt een lucht-waterwarmtepomp warmte uit de buitenlucht
- 1Verdampen. Het koudemiddel is kouder dan de buitenlucht. Het neemt warmte op en verdampt, zelfs bij vriesweer.
- 2Comprimeren. De compressor perst het gas samen. Daardoor stijgt de temperatuur tot 60 à 70 °C. Hier gaat de stroom naartoe.
- 3Condenseren. Het hete gas geeft zijn warmte af aan het water van je verwarming of boiler en wordt weer vloeibaar.
- 4Ontspannen. Een ventiel laat de druk zakken, het koudemiddel koelt sterk af en de kring begint opnieuw.
- Stroom
- 1 kWh
- Warmte voor je woning
- 1 kWh
De vier stappen
- Verdampen. In de buitenunit stroomt een koudemiddel dat kouder is dan de buitenlucht. Een ventilator blaast lucht langs de verdamper. Het koudemiddel neemt warmte op en verdampt.
- Comprimeren. De compressor perst dat gas samen. Daardoor stijgt de temperatuur tot 60 à 70 °C. Dit is de enige stap die echt stroom kost.
- Condenseren. Het hete gas geeft zijn warmte af aan het water van je vloerverwarming, radiatoren of boiler, en wordt weer vloeibaar.
- Ontspannen. Een expansieventiel laat de druk zakken. Het koudemiddel koelt sterk af en de kring begint opnieuw.
COP en SCOP
De COP zegt hoeveel kWh warmte je krijgt per kWh stroom, op één bepaald moment. Een COP van 4 betekent: 1 kWh stroom en 3 kWh gratis buitenwarmte worden samen 4 kWh warmte.
De SCOP is het gemiddelde over een heel stookseizoen, met koude en zachte dagen samen. Dat is het getal dat telt voor je factuur. Een goed ontworpen lucht-waterwarmtepomp haalt in Vlaanderen een SCOP van 3,5 tot 4,5.
Twee dingen bepalen dat rendement vooral:
- De buitentemperatuur. Hoe kouder buiten, hoe harder de compressor moet werken. Lees meer in een warmtepomp bij vriesweer.
- De temperatuur van je verwarmingswater. Hoe lager, hoe zuiniger. Daarom past een warmtepomp zo goed bij vloerverwarming. Lees meer in vloerverwarming of radiatoren.
Wat er bij je thuis komt
- Een buitenunit met ventilator, verdamper en compressor. Bij een monoblock zit de hele kringloop buiten en loopt er alleen water naar binnen.
- Een binnenunit of hydraulische module met de pomp, de regeling en vaak een elektrisch bijverwarmingselement voor de koudste dagen.
- Een boiler voor sanitair warm water, meestal 180 tot 300 liter.
- Soms een buffervat, als je afgiftesysteem weinig water bevat of veel kleine zones heeft.
Lucht-water, lucht-lucht en warmtepompboiler
Een lucht-waterwarmtepomp verwarmt water: voor je vloer, je radiatoren en je boiler. Een airco met verwarmingsfunctie is een lucht-luchtwarmtepomp en verwarmt de lucht in één kamer. Een warmtepompboiler gebruikt dezelfde techniek, maar maakt alleen warm water. Het overzicht staat in welke warmtepomp past bij je woning.
Omslagfoto: Mueller felix, CC BY-SA 4.0, bewerkt.
Veelgestelde vragen
Werkt een warmtepomp ook als het vriest?
Ja. Een lucht-waterwarmtepomp haalt tot -15 à -20 °C nog warmte uit de buitenlucht, met een lager rendement. In Vlaanderen is het maar zelden zo koud.
Wat is een goede SCOP?
Voor een lucht-waterwarmtepomp in een bestaande woning is een SCOP van 3,5 of meer goed. Met vloerverwarming haal je vaak 4 tot 4,5.
Is een warmtepomp hetzelfde als een airco?
Een airco met verwarmingsfunctie is ook een warmtepomp, maar ze verwarmt lucht. Een lucht-waterwarmtepomp verwarmt water voor je verwarming en je sanitair.




